A A A

Wady zgryzu (okluzji) oraz wady twarzowo-zgryzowe

Nabyte wady narządu żucia stanowią zaburzenia we wzroście szczęk i łuków zębowych powstałe po urodzeniu, wadliwa czynność mięśni {w odróżnieniu od wadliwej wrodzonej budowy mięśni), które oddziałują zniekształcająco na rozwijające się łuki zębowe oraz na wzajemny ich stosunek. Zalicza się tu również nieprawidłowy rozwój łuków zębowych ' i zgryzu, powstały w wyniku zaburzeń w rozwoju uzębienia. W roz-dziale V pt. „Rozpoznanie ortodontyczne w praktyce" str. 135 podano systematykę oraz mianownictwo wad zgryzu i wad twarzowo-zgryzowych pochodzenia czynnościowego. W tym rozdziale będzie podana symptomatologia nieprawidłowości okluzji i zniekształceń twarzowo-szczęki wych. Zgryz krzyżowy Zgryz krzyżowy (occlusio vestibularis seu vestibuloclusio) charakteryzuje się tym, że przy zwarciu szczęk (patrząc od strony przedsionka jamy ustnej) zęby jednej połowy łuku dolnego nagryzają na zewnętrzne, tj. policzkowe bądź wargowe powierzchnie zębów łuku górnego, przy czym zęby górne po tej stronie są pochylone bądź przesunięte w całości w kierunku podniebiennym (ku linii środkowej). Zgryz krzyżowy całkowity charakteryzuje się nieprawidłowymi stosunkami zębowo-wyrostkowymi, które istnieją równocześnie w zakresie zębów przednich i bocznych, czyli dotyczą całej jednej połowy obu łuków zębowych (górnego i dolnego). Zgryz krzyżowy częściowy boczny charakteryzują nie-prawidłowe stosunki istniejące tylko w zakresie zębów bocznych, przy czym może on być obustronny (zwężenie), bądź jednostronny (asymetryczne zwężenie łuku zębowego). Zgryz krzyżowy częściowy przedni charakteryzują nie-prawidłowe stosunki istniejące w zakresie zębów przednich (do kła włącznie) Zgryz krzyżowy przedni należy różnicować z przodozgryzem. Cechą różnicującą jest przemieszczenie boczne linii środkowej dolnych siekaczy w stosunku do prawidłowej linii środkowej górnych siekaczy. Jeśli linia środkowa górna jest również przemieszczona, wówczas należy się orientować linią środkową twarzy i do niej określać stosunek linii środkowej siekaczy dolnych. Wszystkie odmiany zgryzu krzyżowego wiążą się z typowym zniekształceniem szczęki i górnego łuku zębowego, a mianowicie z jego zwężeniem. W rysach twarzy zmiany zazwyczaj są słabo wyrażone, co zresztą "zależy w dużej mierze od wieku dziecka. Polegają one na jednostronnym zapadnięciu wargi górnej, a wypukłemu dolnej oraz na różnicy w konfiguracji mięśni żujących i policzkowych. Mięśnie po stronie przeciwnej do zgryzu krzyżowego są bardziej rozciągnięte i napięte, co morfologicznie wyraża się w ich spłaszczeniu w stosunku do ich wypuklenia po stronie nieprawidłowej. Odchylenia morfologiczne odpowiadają zaburzeniom czynnościowym, polegającym na przewadze pracy mięśni żujących po stronie prawidłowego zwarcia, a niewydolności tychże mięśni po stronie zgryzu krzyżowego. Wadliwe zazębienia guzkowe nie pozwalają na równoważne ruchy boczne, co utrwala jednostronny mechanizm żucia i w miarę upływu czasu prowadzi do przemieszczenia żuchwy w stronę zaburzonego zwarcia, objawiając się asymetrią twarzy. Boczne przemieszczenie żuchwy czynnościowe Boczne przemieszczenie żuchwy czynnościowe (positio mandibulae lateralis iunctionalis seu deviatio) charakteryzuje się zmianami w rysach twarzy, polegającymi na odchyleniu lewo- lub prawostronnym żuchwy od linii środkowej twarzy. Stosunki zgryzowe z reguły odpowiadają zgryzowi krzyżowemu zarówno całkowitemu, jak i częściowemu przedniemu. Przy tym rozpoznaniu asymetria twarzy jest spowodowana zaburzeniem mechanizmu żucia na skutek wadliwego zwarcia łu-ków zębowych. Potwierdza to dodatni test czynnościowy, dlatego rozpoznanie różnicowe należy uzupełnić określeniem — czynnościowe boczne przemieszczenie żuchwy. Różnicować je należy z morfologicznym bocznym przemieszczeniem żuchwy, przy którym asymetria twarzy spowodowana jest wadliwą budową anatomiczną żuchwy, a nie zmianą jej pozycji. Zgryz przewieszony Zgryz przewieszony (occlusio lingualis seu linguoclusio) charakteryzuje się tym, że przy zwarciu szczęk zęby boczne mijają się płaszczyznami zgryzowymi, tak że przy zwarciu łuków zębowych policzkowe powierzchnie zębów dolnych spotykają się z podniebiennymi powierzchniami zębów górnych. Dzieje się to w wyniku rozszerzenia symetrycznego bądź niesymetrycznego szczęki i łuku zębowego górnego, bądź też w wyniku wybitnego zwężenia łuku zębowego dolnego przy względnie prawidłowym łuku górnym. Zgryz przewieszony występuje przeważnie w związku z rozszerzeniem szczęki i nadmiernym jej wzrostem na długość, co wyraża się w dużej podstawie wierzchołkowej szczęki. Pod względem zniekształcenia łuku górnego w zakresie zębów przednich zgryz przewieszony klinicznie spostrzega się w 2 odmianach, a mianowicie: 1. Zęby przednie bywają wysunięte i wychylone ku przodowi — wargowo (piotrusio), 2. Zęby przednie są przechylone w kierunku podniebiennym (retiu-sio), a łuk zębowy ma kształt romboidalny, tzn. spłaszczony w odcinku przednim i załamany pod kątem w obrębie kłów. W związku z różną budową szczęki i kształtem łuku zębowego — zgryz przewieszony — należy sprecyzować dodając objaśnienie, czy występuje on z protruzją odcinka przedniego, czy z retruzją. Poża tym zależnie od tego, czy szczęka jest symetryczna, czy asymetrycznie rozszerzona, względnie dolny łuk niesymetrycznie zwężony — należy dodać w przypadku asymetrii łuków, że jest to jednostronny zgryz przewieszony. W rysach twarzy uwidacznia się niestosunek szerokości w obrębie kości jarzmowych do szerokości w obrębie kątów żuchwy. Czynnościowo zgryz przewieszony, w zależności od ilości nie spotykających się zębów, objawia się różną skalą niewydolności żucia oraz ogólną hipotonią mięśni Żujących. Tyłozgryz Tyłozgryz distoclusio — śródustnie charakteryzuje się dotylnym ustawieniem łuku zębowego dolnego w stosunku do górnego (II klasa Angle'a). Powstaje on w wyniku zahamowania wzrostu doprzedniego dolnego łuku zębowego lub w wyniku nadmiernego wzrostu doprzedniego górnego łuku zębowego. Zależnie od tego, czy cały -łuk dolny znajduje się w pozycji dotylnej, czy tylko jego przedni odcinek rozróżnia się: 1. Tyłozgryz całkowity oraz 2. Tyłozgryz częściowy — gdy w odcinkach bocznych zachowana jest norma biologiczna (I klasa Angle'a). Niezmiennie występującą cechą w rysach twarzy jest pogłębienie bruzdy wargowo-bródkowej oraz cofnięcie wargi dolnej. Inne cechy w rysach są niestałe, bo są uzależnione od zmian w szczęce górnej. Przy tyłozgryzach występują dwa rodzaje zniekształceń łuku górnego: 1) łuk górny bywa zwężony i wydłużony, a zęby przednie są wówczas wysunięte lub wychylone ku przodowi, tak że przy zwartych szczękach powstaje odstęp w kierunku przednio-tylnym między zębami przednimi dolnymi a górnymi. Siekacze górne znajdują się w protruzji (II klasa Angle'a, 1. grupa), 2) łuk górny bywa prawidłowy bądź za szeroki, w obrębie przednich zębów spłaszczony, a zęby są pochylone podniebiennie (II klasa Angle'a — 2. grupa). Siekacze górne są w retruzji. * Różne ustawienie zębów górnych odpowiednio odbija się w rysach twarzy. Przy protruzji siekaczy warga górna jest wychylona i skrócona. dolna zaś cofnięta i wywinięta ku dołowi. Szpara ustna rozchylona, szpara spoczynkowa powiększona. Przy retruzji siekaczy uwypuklona jest okolica podnosowa z przechyleniem wargi górnej bądź normalnym jej położeniem i długością. Szpara ustna zamknięta; szpara spoczynkowa w normie. W związku ze zmianami w szczęce należy zaznaczyć w rozpoznaniu, czy tyłozgryz występuje z protruzją, czy retruzją siekaczy górnych; Jeżeli tyłozgryz wykształca się wskutek przyśpieszonego wzrostu łuku górnego, a nie zwolnionego tempa wzrostu łuku dolnego — to tę formę określa się mianem „tyłozgryz rzekomy" (pseudodistoclusio). Rozpoznaje się go po wybitnie wysuniętej okolicy podnosowej i wardze górnej bez cech jej skrócenia, po niepogłębionej bruździe wargowo-bródko-wej oraz po stosunkowo prawidłowej budowie przedniego odcinka łuku dolnego. Wynika stąd, że dla tyłozgryzu rzekomego charakterystyczna jest prawidłowa budowa i położenie łuku zębowego dolnego, główne zmiany zaś dotyczą przesunięcia w przód całego łuku zębowego górnego. W różnicowaniu tyłozgryzu rzekomego z tyłozgryzem zwykłym pomocny jest test czynnościowy. Podczas gdy przy innych formach tyłozgryzu jest test- dodatni, przy tyłozgryzie rzekomym wypada test pośredni, bo rysy twarzy pogarszają się, dając obraz odpowiadający protruzji dwuszczękowej. Zaburzenia czynnościowe przy wszystkich postaciach tyłozgryzów polegają na tym, że zarówno w stanie spoczynku, jak i przy ruchach żuchwy przeważa praca mięśni odwodzących żuchwę. Również mięśnie warg bywają hipotoniczne i pozbawione fizjologicznej równowagi czynnościowej, co wyraża się w ich układzie i w rozchyleniu szpary ust. Mechanizm żucia przebiega z niewydolnością doprzednich i bocznych ruchów żuchwy przy znacznie zmniejszonej powierzchni zwarcia zębów uczestniczących w żuciu. Nieprawidłowa czynność nadaje progresję rozwojowi wady, nasila i utrwala zniekształcenia. Klinicznym wyrazem czynnościowego oddziaływania tyłozgryzu na zniekształcenie rysów twarzy jest nieprawidłowość zwana tyłożuchwiem. Tyłożuchwie czynnościowe Tyłożuchwie czynnościowe (positb mandibulae posterior functionalis) śródustnie nie różni się od tyłozgryzu, natomiast cechą różnicującą jest w rysach twarzy cofnięcie brody poza pole biometryczne. Dotylne ustawienie żuchwy w twarzy jest wyrazem zahamowania we wzroście doprzednim całej żuchwy, a nie tylko łuku zębowego dolnego, czyli jej części wyrostkowej. Tyłożuchwie zawsze jest związane z tyłozgryzem, niezależnie od zmian w szczęce, może bowiem wiązać się z protruzją i z retruzją siekaczy górnych. Tyłożuchwie czynnościowe należy różnicować z tyło-żuchwiem morfologicznym, czyli z retrogenia. Do tego celu najlepiej służy ujemny test czynnościowy. Przodozgryz Przodozgryz (mesioclusio) śródustnie charakteryzuje się doprzednim ustawieniem łuku zębowego dolnego w stosunku do górnego (III klasa Angle'a). Zęby przednie dolne znajdują się przed górnymi. Stosunek ten wytwarza się z powodu przyśpieszonego wzrostu doprzedniego łuku dolnego bądź zahamowania wzrostu doprzedniego łuku górnego. W zależności od tego, czy przewędrował do przodu cały łuk zębowy, czy też tylko przednia jego część, rozróżnia się klinicznie przodozgryz całkowity lub przodozgryz częściowy. Przodozgryz całkowity charakteryzuje się nieprawidłowym stosunkiem zarówno zębów trzonowych, jak i przednich, przy przodozgryzie częściowym zaś zęby trzonowe (mleczne lub stałe) okludują prawidłowo, a tylko zęby przednie dolne są wysunięte w przód, tak że ich językowe powierzchnie znajdują się przed powierzchniami wargowymi siekaczy górnych. W rysach twarzy przodozgryz wyraża się wygładzeniem bruzdy war-gowo-bródkowej oraz wysunięciem wargi dolnej. Inne cechy, jak zapadnięcie wargi górnej, nie są stałe, choć charakteryzują pewne odmiany przodozgryzów. Jeśli przodozgryz wykształcił się w wyniku zahamowania wzrostu szczęki przy prawidłowym wzroście łuku dolnego, to wadę tę gkreśla się jako przodozgryz rzekomy. Wyraża się on w rysach twarzy cofnięciem okolicy podnosowej i wargi, górnej, śródustnie zaś czasem spłaszczeniem przedniego odcinka łuku zębowego górnego, z reguły zaś cofnięciem w Całości zębów górnych w kierunku podniebienia. Przy wszystkich formach przodozgryzu zaburzenia czynności w mechanizmie żucia polegają na przewadze pracy mięśni wysuwających żuchwę oraz na zachwianiu równowagi czynnościowej mięśni warg. Warga górna, wskutek wysunięcia wargi dolnej, jest stale napięta, wywierając działanie dotylne na zęby górne. Poza tym jest zmniejszona ogólna powierzchnia zgryzową zębów biorących udział w żuciu. Wadliwe stosunki zgryzowe w obrębie zębów przednich stanowią przeszkodę dla wzrostu doprzedniego łuku górnego, charakter ześ zazębień siekaczy uniemożliwia wykonywanie ruchów dotylnych, pozycja zębów górnych wywołuje reakcję mięśni przymusowo kierujących żuchwę w przód. Zmieniony mechanizm żucia potęguje wadę, żuchwa w całości wysuwa się w przód, co wyraża się nieprawidłową budową twarzy. Nieharmonij-ność twarzy polega na wysunięciu brody poza pole biometryczne. Rozpoznanie wówczas brzmi — przodożuchwie czynnościowe (positio mandibulae anterior iunclionalis). Przodożuchwie czynnościowe Przodożuchwie czynnościowe jest z reguły połączone z przodozgryzem i jest wyższym szczeblem jego rozwoju, świadczącym o nasileniu się wady w wyniku odchyleń w mechanizmie żucia. Należy je różnicować z progenia, czyli z przodożuchwiem morfologicznym, nie tyle na podstawie rysów twarzy, ile na zasadzie dodatniego testu czynnościowego. Test dodatni świadczy o istnieniu takiej podatności w stawie, która ro-r kuje, że żuchwa może zająć pozycję prawidłową po zniesieniu przeszkód zębowych. Sródustnie zaś różnicuje się po objawie stykania się względnie bliskiego położenia zębów przednich dolnych w stosunku do płaszczyzn wargowych zębów górnych. Przy progenii istnieje, znaczny odstęp doprzedni między dolnymi a górnymi przednimi zębami. Telerentgenogram może być dopełnieniem badań, które nie są konieczne do postawienia diagnozy, bowiem rozpoznanie różnicowe można bezbłędnie postawić na podstawie testu czynnościowego. Zgryz otwarty Zgryz otwarty (occlusio aperta) charakteryzuje się niedochodzeniem łuków zębowych do płaszczyzny okluzji, a zatem brakiem kontaktu zębów w płaszczyźnie poziomej. Dzieje się to na skutek zaburzeń we wzroście na wysokość, tj. w kierunku pionowym szczęk i wyrostków zębodołowych. Jeśli brak zwarcia zębów istnieje w obrębie całych łuków zębowych, tzn. zarówno w odcinkach bocznych, jak i przednich, wówczas rozpoznaje się zgryz otwarty całkowity; jeśli ześ obejmuje tylko odcinki przednie łuków zębowych od kła do kła lub tylko odcinki boczne przy zachowaniu zwarcia w zakresie zębów przednich, to rozpoznaje się go jako zgryz otwarty częściowy. Z objawami śródustnymi przy zgryzie otwartym całkowitym wiąże się w rysach twarzy wydłużenie szczękowego (dolnego) odcinka twarzy. Nieproporcjonalne wydłużenie dolnego odcinka twarzy jest wywołane głównie znaczną deformacją żuchwy, stwierdzania radiologicznie. Zniekształcenia żuchwy objawiają się różnie, zarówno w obrazach klinicznych, jak i radiologicznych, a mianowicie: 1. Żuchwa w całości bywa pochylona ku tyłowi i dołowi, tzn. że gałąź żuchwy i trzon są skierowane w tył, a kąt żuchwy nadmiernie rozwarty, bądź trzon żuchwy przegięty w dół przed kątem, co powoduje oddalenie trzonu żuchwy od szczęki. Tym się tłumaczy obserwowane w rysach wydłużenie dolnego odcinka twarzy Zmiany w budowie żuchwy są podobne jak w retrogenii. Przy badaniu śródustnym w tych przypadkach zgryz otwarty wiąże się z tyłozgryzem i protruzją zębów górnych. 2. Żuchwa jako całość jest ustawiona ku przodowi. Telerentgenogram wykazuje wówczas krótką i zbytnio pochyloną do przodu gałąź, długi trzon, a także znaczne rozwarcie kąta żuchwy. Budowa żuchwy jest podobna jak przy progenii. Zgryz otwarty wówczas jest połączony z przo-dozgryzem. Przy zgryzach otwartych całkowitych, które są uznawane za utrwalone w kośćcu zmiany krzywicze, znacznym zniekształceniem również ulega szczęka. Szczęka z reguły jest wąska, o wysokim gotyckim podniebieniu. Często wykazuje załamanie pionowe w odcinku przednim, co wyraża się w skróceniu górnego wyrostka wraz z zębami przednimi. Niejednokrotnie szczęka jest w całości niedorozwinięta, wykazuje ponadto zmiany w wymiarze przednio-tylnym (na długość). W takich przypadkach zniekształcenia żuchwy wiążą się z niedorozwojem szczęki, czyli mikrognatia, co w stosunkach zgryzowych objawia się jako zgryz otwarty całkowity, powikłany przodozgryzem rzekomym i zgryzem krzyżowym bocznym. W niektórych przypadkach badanie radiologiczne wykazuje rozkoja-rzenie między częściami miękkimi a układem kostnym, jak również między zniekształceniem kośćca a wadą zgryzu. Rozkojarzenie to ilustruje ryc. 126: w rysach twarzy istnieje wysunięcie okolicy podnosowej, podczas gdy wzorzec kostny wykazuje zahamowanie wzrostu szczęki we wszystkich wymiarach. Żuchwa ma budowę retrogeniczną, a w zgryzie stwierdza się stosunki łuków zębowych jak przy przodo-zgryzie, a nie tyłozgryzie, z którym zwykle wiąże się retrogenia. Zniekształcenia pokrzywicze kości objawiają się w tak różnorodnych formach, że nie sposób je ująć w jakiś schemat. Patognomomiczne są jedynie zaburzenia we wzroście na wysokość, które wyrażają się w zgryzie otwartym całkowitym. Przy tej nieprawidłowości występuje wysokiego stopnia niewydolność czynnościowa, wynikająca z braku zgryzowych kontaktów. Charakterystyczna jest ogólna wybitna hipotonia mięśni warg i mięśni wyrazowych, mięśni żujących oraz mięśni języka. Język jest zazwyczaj powiększony, hipotoniczny, biernie opada na dno jamy ustnej, nie odddziałując kształtująco na szczękę i górny łuk zębowy. Szpara ust jest z reguły szeroko rozwarta, szpara spoczynkowa znacznie zwiększona, a w niej znajduje się język, który potęguje zahamowanie wzrostu pionowego zębów. Z powodu braku zwarcia zębów przednich mowa i połykanie są znacznie upośledzone, a hipotonia mięśni warg zaburza fizjologię oddychania (oddychanie przez usta). Łagodniejszą formę stanowi zgryz otwarty częściowy, który może obejmować bądź tylko zakres zębów przednich przy zachowaniu zgryzowych kontaktów w obrębie zębów bocznych, bądź odwrotnie, zakres zębów bocznych przy zachowaniu kontaktów zgryzowych w obrębie zębów przednich. Obie formy noszą nazwę zgryzu otwartego częściowego (occlusioapeita partialis seu iniraclusio) z dodaniem objaśnienia, czy jest to częściowy przedni, czy boczny. Przy częściowych zgryzach otwartych zazwyczaj nie ma wydłużenia dolnego odcinka twarzy (choć nie jest to wykluczone), natomiast zazwyczaj istnieje hipotonia mięśni twarzowo-ustnych, z rozwarciem szpary ustnej, powiększeniem szpary spoczynkowej i językiem spoczywającym w szparze. Ograniczenie wady okluzji tylko do grupy zębów jest dowodem, że odchylenia rozwojowe nie dotknęły podstawowego kośćca szczęk, ale dotyczą głównie skrócenia wyrostków zębodołowych i zębów. Inna też jest etiopatogeneza zgryzów częściowych otwartych (p. rozdział ,,Etio-patogeneza"). Zaburzenia czynnościowe są w mniejszej skali, jak przy zgryzach otwartych całkowitych. Częściowy zgryz otwarty przedni często występuje ze znaczną protruzją wyrostka przedniego i siekaczy górnych, co jest zależne od przyczyn wywołujących i mechanizmów zniekształcających. Wówczas powstaje powikłany obraz kliniczny zaburzeń we wzroście na wysokość i na długość, co należy uwidocznić w rozpoznaniu, podkreślając, że jest to zgryz otwarty częściowy przedni z wychyleniem siekaczy, w odróżnieniu Od zgryzu otwartego częściowego, przy którym siekacze są skrócone, lecz nie Wykazują odchyleń przednio-tylnych. Zgryz głęboki Zgryz głęboki (occlusio prolunda) jest nieprawidłowością powstałą w wyniku niedostatecznego wzrostu na wysokość bocznych odcinków szczęk i wyrostków zębowych, tj. w obrębie zębów trzonowych i przedtrzonowych. Najbardziej charakterystyczną cechą zgryzu głębokiego jest wadliwa struktura twarzy, polegająca na skróconym wymiarze pionowym dolnego (szczękowego) odcinka twarzy. Zbyt niski dolny odcinek twarzy kształtuje się w wyniku zaburzeń wzrostu i rozwoju żuchwy. Badania radiologiczne wyjaśniły, na czym polegają przy tej wadzie zgryzu zniekształcenia żuchwy i dlaczego w ten sposób wpływają na budowę twarzy. Na telerentgenogramach głowy stwierdza się dostatecznie długą, lecz zbyt prostopadle ustawioną gałąź wstępującą, stosunkowo do niej krótki trzon, prawie prosty kąt żuchwy, co wpływa na przybliżenie trzonu żuchwy do podstawy szczęki. Innymi słowy, kąt podstaw szczęk jest zmniejszony. W strefie między zbyt przybliżonymi do siebie podstawami istnieje zmniejszona odległość dla wzrostu na wysokość wyrostków bocznych i zębów. To zaburzenie w rozwoju kośćca podstawowego żuchwy wyjaśnia, dlaczego łuki zębowe boczne nie mogą osiągnąć należytej wysokości Sródustnie zgryz głęboki charakteryzuje się tym, że płaszczyzna zgryzową stanowi linię łamaną. Ma ona niższy poziom w obrębie zębów bocznych, a wyższy w obrębie siekaczy, co świadczy o różnej wysokości wyrostków bocznych i przednich. W wyniku różnic w poziomach przy zwarciu szczęk siekacze dolne z reguły nagryzają na podniebienie. Co się tyczy siekaczy górnych, to zależy, czy są one w retruzji, czy w protruzji. Przy podniebiennym ustawieniu nagryzają na dziąsło w obrębie zębów dolnych. Zgryz głę-boki klinicznie spostrzega się przeważnie w powiązaniu z tyłozgryzem, i to zarówno z wychylonymi zębami górnymi przednimi, jak i podnie-biennie przechylonymi siekaczami górnymi. Te odmiany należy podkreślić w rozpoznaniu różnicowym. Mechanizm kształtowania się zgryzu głębokiego wysuwa na czołowe miejsce niedobory wzrostowe w zakresie odcinków bocznych, które wtórnie dają obraz głębokiego zachodzenia siekaczy górnych na dolne. W związku ze zmianami w zwarciu zarówno w odcinkach bocznych, jak przednich, taki zgryz głęboki można nazwać całkowitym w odróżnieniu od wady zgryzu, dla której charakterystyczne jest również głębokie zachodzenie siekaczy, lecz przy prawidłowym wzroście na wysokość wyrostków zębów bocznych. Jest to forma zgryzu określana nazwą nadzgryz (supraclusio). Można ją uznać za zgryz głęboki częściowy {occlusio profunda partialis), ponieważ zmiany wysokościowe obejmują tylko przednie odcinki łuków zębowych. Nadzgryz, czyli zgryz głęboki częściowy (supraclusio seu occlusio profunda partialis) charakteryzuje się tym, że zachowane są harmonijne proporcje między wysokością odcinka szczękowego twarzy a odcinkiem nosowym i czołowym, co świadczy o prawidłowej wysokości zgryzu w zakresie zębów bocznych. Natomiast istnieje objaw wydłużenia górnego przedniego wyrostka zębodołowego, tak że zęby górne całkowicie pokrywają dolne, nagryzając na dziąsła dolne od strony wargowej. Ten objaw świadczy, że nieprawidłowość zgryzu powstała w wyniku nadmiernego wzrostu na wysokość górnego przedniego wyrostka ząbodołowego przy normalnym wzroście na wysokość odcinków bocznych. Płaszczyzna zgryzową jest tu również dwupozioma, lecz na prawidłowym poziomie znajduje się płaszczyzna okluzyjna w obrębie zębów bocznych, a przekraczają ją zęby przednie. Zasadniczą cechą różniącą nadzgryz od zgryzu głębokiego jest brak skrócenia dolnego odcinka twarzy. Nadzgryz kształtuje się na podłożu wrodzonego nieprawidłowego kształtu wyrostka górnego. Nieprawidłowość ta ogranicza się do zakresu odcinków przednich. Badaniem radiologicznym nie stwierdza się odchyleń w budowie żuchwy, jak to rna miejsce przy zgryzie głębokim całkowitym Należy podkreślić, że analogicznie do mechanizmu kształtowania się zgryzów otwartych, zgryz głęboki całkowity jest zaburzeniem rozwojowym kości podstawowych, a częściowy (nadzgryz) zaburzeniem we wzroście i rozwoju kości wyrostkowej w zakresie zębów przednich. Patologia czynności zarówno przy zgryzach głębokich całkowitych, jak częściowych (nadzgryzach) polega na. hamowaniu ruchów doprzednich i bocznych żuchwy wskutek wadliwego zwarcia zębów Dlatego obie nieprawidłowości zgryzu często są powikłane tyłozgryzem bądź całkowitym, bądź częściowym, co należy podać w różnicowym rozpoznaniu. .Istnieje jeszcze jedna postać głębokiego zwarcia, którą per analogiam można określić jako zgryz głęboki rzekomy — (pseudc-occlusio profundc) Zgryz głęboki rzekomy objawia się klinicznie podobnie jak zgryz całkowity głęboki, ponieważ w rysach stwierdza się skrócenie dolnego odcinka twarzy, a śródustnie obniżenie zgryzu w odcinkach bocznych z głębokim zachodzeniem siekaczy. Pochodzenie zgryzu głębokiego rzekomego jest jednak odrębne, nie jest on bowiem skutkiem wrodzonych zaburzeń rozwojowych kośćca żuchwy, lecz skutkiem utraty zębów w okresie rozwojowym bądź porozwojowym. Z tą postacią zgryzu głębokiego rzekomego spotykają .się niezwykle często protetycy; w ortodontycznych zagadnieniach występuje on z reguły w przypadkach hipodoncji lub wczesnej rozległej utraty stałych zębów bocznych u młodocianych. W aspekcie obniżenia funkcji żucia z przyczyn „zębowych" zgryz głęboki rzekomy jest nieprawidłowością pochodzenia czynnościowego, podczas gdy „prawdziwy" zgryz głęboki powstaje na podłożu zmian anatomicznych w żuchwie, czyli należy do morfologicznych wad narządu żucia.