Ortodoncja

Ortodoncja jest działem stomatologii mającym wiele powiązań i analogii z pediatrią i ortopedią ogólną. Wspólną dla całej pediatrii podstawą jest problematyka, dotycząca prawidłowości rozwoju fizycznego, umysłowego i psychicznego dzieci; na tym tle odrębne działy stanowią zaburzenia w rozwoju oraz choroby wieku dziecięcego. W stomatologii odpowiednikiem działu rozwojowego oraz zaburzeń w rozwoju jest orto-doncja, która z tego tytułu jest uważana za trzon stomatologii dziecięcej. W tym aspekcie treść ortodoncji wyraża się: 1) w studium nad anatomofizjologicznym rozwojem narządu żucia, 2) w poznaniu prawidłowości rozwojowych cechujących poszczególne etapy życia dziecka, 3) we wczesnym rozpoznaniu odchyleń rozwojowych przejawiających się w zmianach kształtu i zaburzeniach czynności narządu żucia, 4) w ocenie szkodliwych czynników oraz mechanizmów ich działania, 5) w zapobieganiu odchyleniom w rozwoju i czynności, 6) w leczeniu istniejących wad oraz w rehabilitacji funkcji narządu żucia. Ortodoncja jest również ściśle powiązana z ortopedią ogólną. Ta łączność wynika już z nazw tych obu dyscyplin — „ortopedia" i „ortodoncja". Ortopedia pochodzi z języka greckiego — ortos prosty, paidos — dziecko (wg innych paideno — wychowywać). Miano „ortodoncja" składa się również z 2 słów orfos — prosty i odus — ząb. Słowo ortodoncja skonstruował filolog amerykański James Murray, a wprowadził do stomatologii Francuz Lefoulon. Dziś ta nazwa nie jest odpowiednia, bo zawęża treść dyscypliny lekarskiej do zagadnień prostowania „krzywych zębów". W 1888 r. inny badacz francuski, Bunion zastosował (zamiast miana ortodoncja) nazwę „ortopedia zębowo-szczękowo-twarzowa" Nazwę tę, skróconą do miana „ortopedia zębowo-twarzowa", spopularyzował we Francji Izard. W Niemczech i Austrii przyjęła się nazwa „ortopedia rwarzowo-szczękowa", w krajach skandynawskich Norweg Andresen określił ją krócej jako „ortopedię szczękową" W Ameryce, w Anglii i w Polsce utrzymuje się jeszcze pierwotna nazwa „ortodoncja", nie odpowiadająca istotnej treści, dlatego też należy szerzej naświetlić zakres studiów oraz zadań leczniczych objętych mianem — ortodoncji. W. istocie ortodoncja jest wycinkiem ogólnej ortopedii, dotyczącym zakresu twarzy, szczęk i zębów. Ogólna ortopedia kliniczna zajmuje się usprawnianiem narządów ruchu, zarówno u dzieci, jak i dorosłych, posługując się zależnie od wieku chorego i rozpoznania różnymi metodami bądź zachowawczymi, bądź chirurgicznymi. Wszelkie czynności wynikające z naturalnego przeznaczenia jamy ustnej i uzębienia są dokony-wane dzięki ruchom żuchwy w stawie skroniowo-żuchwowym i dzięki pracy mięśni zewnątrzustnych i śródustnych. A zatem jest to układ ki-negenny, zwany narządem żucia, chociaż zakres jego czynności jest szerszy, gdyż poza żuciem uczestniczy w funkcjach: ssania, połykania, mowy, mimiki i w pewnym zakresie oddychania. Wykazuje on pewne odrębne cechy niż inne narządy ruchu, jak to, że jest umieszczony w obrębie głowy oraz posiada dodatkowe elementy w postaci zębów. Prawdopodobnie cecha ta zadecydowała, że narządem żucia zajmują się stomatolodzy, a nie ortopedzi ogólni. W świetle tego wydaje się bardziej odpowiednia nazwa ortopedia szczękowa niźli ortodoncja. Wobec utrzymywania się przestarzałej nazwy należy podkreślić, że ortodoncja jest częścią ortopedii ogólnej, ograniczającej się do zagadnień ortopedii szczękowej.